در نهايت بعد است . و ممكن است عبارات حديث مفضل كه موهم اين معنا است تعبير شود باينكه خدا تعالى در موقع مقتضى به دو الهام مىكند بىآنكه آن را از استادى فرا گيرد يا از آزمايش و خواندن كتاب چون افراد آدم كه خردمند باشند ، چنانچه بنوزاد خواستن خوراك و گريه در طلب آن القاء شود و مكيدن پستان و مانند آن الهام گردد چنانچه شرح و تفصيلش گذشت . و در اينجا برخى از سخنان اصحاب خود و ديگران را در اين باره يادآور شويم چون پاسخى كه سيد مرتضى - رضي الله عنه - در كتاب غرر بدين پرسش داده كه چه بايد گفت : در اخبار وارده در عمده كتب اصول و فروع بستايش اجناسى از پرنده‌ها و چهار پايان و خوردنيها و زمينها و نكوهش اجناس ديگرى ، چون مدح كبوتر ، بلبل ، قنبره ، حجل و دراج و مانند آنها از پرنده‌هاى شيوا و نكوهش فاخته‌ها و لاشخورها . و آنچه حكايت است كه هر كدام از اين اجناس ستوده ستايشگر خدا تعالايند و اوليائش و دعاگوى آنان و نفرين بر دشمنانشان و هر جنس نكوهيده گويا بر خلاف آنست چون ذم اولياء عليه السّلام ، و مانند نكوهش از جرى و ماهيان مانند او و گفتار اينكه جرّى براى انكار ولايت مسخ شده و اخبارى كه براى همين سبب حرام شده و چون نكوهش از خرس و ميمون و فيل و مسوخات ديگر كه حرامند ، و چون نكوهش خربزه‌اى كه امير المؤمنين عليه السّلام آن را شكست و يك بار بدان برخورد و فرمود از دوزخ است تا بدوزخ و آن را از دستش انداخت و از جايى كه افتاد دودى برخاست . و چون نكوهش از زمين شوره‌زار كه ولايت را منكر است ، و در اين معنا آمده آنچه شرحش طولانيست و ظاهرش منافات دارد با خرد كه اينها را نتوان تكليف كرد و امر و نهى را نشايند ، و در اين اخبار كه اشاره كرديم آمده كه برخى از اينها به حق معتقدند و بدان متدين . و برخى مخالف آنند و اينها هم مخالف ظاهر عقيده خردمندانست و برخى